ԹԵԺ ԳԻԾ
Ասիական զարգացման բանկ (ADB)
19.04.2016
Ասիական զարգացման բանկ (ADB)

Ասիական զարգացման բանկը (այսուհետ` ԱԶԲ) հիմնադրվել է 1966 թվականին և այժմ ունի 67 անդամ պետություն (48 տարածաշրջանային և 19` ոչ տարածաշրջանային): ԱԶԲ հիմնական նպատակն է նպաստել Ասիայի և Հեռավոր Արևելքի պետությունների տնտեսական աճին` ուղղակի վարկավորման և տեխնիկական աջակցության և դրամաշնորհների տրամադրման միջոցով: Միջոցները հիմնականում տրամադրվում են հետևյալ ոլորտների զարգացման համար` ենթակառուցվածքներ (ջրամատակարարում, էներգետիկա, տրանսպորտ, քաղաքային զարգացում, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ), շրջակա միջավայր, տարածաշրջանային համագործակցություն և ինտեգրում, ֆինանսական հատված, կրթություն:

ԱԶԲ վարկերը տրամադրում է 2 աղբյուրներից` Սովորական կապիտալ ռեսուրսներից (ՍԿՌ) (Ordinary capital resources, “hard loans”) և Ասիական զարգացման հիմնադրամից (ԱԶՀ) (Asian Development Fund, “soft loans”): ՍԿՌ-ից վարկերը տրամադրվում են կոմերցիոն պայմաններով` շուկայական տոկոսադրույքով և համեմատաբար ավելի կարճ` 15-25 տարի ժամկետով: ԱԶՀ-ը նախատեսված է երկարաժամկետ վարկավորման համար (25-40 տարի) արտոնյալ` 1-3% տոկոսադրույքով: ՍԿՌ-ից տրամադրվող վարկերի արտոնյալության ժամկետը 3-5 տարի է, ԱԶՀ վարկերի դեպքում` որպես կանոն 10 տարի:

Նշենք, 2014թ. օգոստոսի 15-ին Ասիական զարգացման բանկի (ԱԶԲ) Տնօրենների խորհուրդը հաստատել է, որ պաշտոնապես ավարտվել է Ասիական զարգացման հիմնադրամից արտոնյալ պայմաններով վարկային միջոցների տրամադրումը Հայաստանի Հանրապետությանը՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Հայաստանի՝ մեկ շնչին ընկնող համախառն ազգային եկամուտը 2010-2014թթ. գերազանցել է ԱԶԲ-ի կողմից սահմանված շեմը: Ուստի, անցումային շրջանի ավարտից հետո` 2017 թվականի հունվարի 1-ից, Հայաստանի Հանրապետությունը կարող է նոր վարկային միջոցներ ներգրավել միայն ԱԶԲ Սովորական կապիտալ ռեսուրսներից:

Հայաստանի Հանրապետությունը անդամակցում է ԱԶԲ-ին 2005 թվականից` «Ասիական զարգացման բանկի հիմնադիր համաձայնագիրը» 2005 թվականի մայիսի 24-ին ՀՀ ԱԺ կողմից վավերացվելուց հետո: Հայաստանին տրամադրվող առաջին վարկը հաստատվել է 2007 թվականին:

ԱԶԲ-ում ՀՀ բաժանորդագրությունն ընդհանուր կապիտալին կազմում է 439.23 միլիոն ԱՄՆ դոլար (2016թ. ապրիլի դրությամբ): ՀՀ-ին են պատկանում ընդհանուր բաժնետոմսերի 0.299%-ը:

2016 թվականի դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ ընթացիկ պորտֆելը ներառում է 11 վարկ պետական հատվածի 8 ծրագրերի համար` 795.55 մլն ԱՄՆ դոլար ընդհանուր արժողությամբ (որից 276.10 մլն ԱՄՆ դոլարը ԱԶՀ-ից, իսկ 519.44 մլն ԱՄՆ դոլարը` ՍԿՌ-ից):

ԱԶԲ աջակցությամբ ՀՀ-ում իրականացվում են, մասնավորապես, հետևյալ ծրագրերը`

  1. Ենթակառուցվածքների կայունության աջակցության ծրագիր.երկրորդ փուլ2016թ. նոյեմբերի 11-ին Հայաստանի Հանրապետության և Ասիական զարգացման բանկի միջև ստորագրվել է «Ենթակառուցվածքների կայունության աջակցության ծրագիր. երկրորդ փուլ» (ընթացիկ գործառնություններ) բյուջետային աջակցության վարկային համաձայնագիրը: Համաձայնագրով նախատեսվում է Հայաստանի Հանրապետությանը տրամադրել բյուջետային աջակցության վարկ` 90.000.000 ԱՄՆ դոլար գումարի չափով: Վերջինս տրամադրվելու է 2 մասնաբաժնով` 60 մլն (2016թ. համար) և 30 մլն (2017թ. համար) ԱՄՆ դոլարին համարժեք գումարի չափով: Համաձայնագրի շրջանակներում տրամադրված միջոցները ուղղվելու են պետական բյուջեի պակասուրդի ֆինանսավորմանը:

Յուրաքանչյուր մասնաբաժնի տրամադրման համար նախապայման է հանդիսանում Հայաստանի Հանրապետության և Ասիական զարգացման բանկի միջև համաձայնեցված Քաղաքականության աղյուսակով ամրագրված գործողությունների իրականացումը: Վերջիններիս կատարման համատեքստում նախատեսվում է բարելավել Հայաստանի Հանրապետությունում ճանապարհային, ջրամատակարարման և էլեկտրաէներգետիկայի ոլորտների կառավարումը և կայունությունը:

Նախատեսվող միջոցների առաջին մասնաբաժինը արդեն իսկ տրամադրվել է (2016թ. դեկտեմբերի 27), իսկ երկրորդ մասնաբաժինը հասանելի կդառնա վերջինիս ստացման համար անհրաժեշտ քաղաքականության գործողությունների կատարումից հետո` մինչև 2017թ. դեկտեմբերի 31-ը:

  1. Հայաստան-Վրաստան սահմանային տարածաշրջանային ճանապարհի (ՄՎանաձոր-Բագրատաշենբարելավման ծրագիր2016թ. նոյեմբերի 9-ին Հայաստանի Հանրապետության և Ասիական զարգացման բանկի միջև ստորագրվել է «Հայաստան-Վրաստան սահմանային տարածաշրջանային ճանապարհի (Մ6 Վանաձոր-Բագրատաշեն) բարելավման ծրագիր» վարկային համաձայնագիրը: Համաձայնագրով նախատեսվում է Հայաստանի Հանրապետությանը տրամադրել վարկ` 50 մլն ԱՄՆ դոլարին համարժեք եվրոյի չափով (€ 44,037,000):

Ծրագրի նպատակն է վերակառուցել և բարելավել մոտ 51.5 կմ ընդհանուր երկարությամբ Հայաստանի հյուսիսում՝ Վանաձորից Ալավերդիով դեպի Վրաստանի սահման՝ Բագրատաշեն, գնացող երկշարք M6 մայրուղին: Ազդեցությունը կլինի ճանապարհային ցանցի արագ վատթարացման կանխարգելումը և անվտանգ, արագ ու հեշտ փոխադրումների ապահովումը: Ծրագիրը կօգնի բարելավել սոցիալական ծառայությունների, գյուղատնտեսության, տուրիզմի և զբաղվածության հասանելիությունը՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել տնտեսական և սոցիալական տարածաշրջանային անհամապատասխանությունները:

Միաժամանակ նշենք, որ նշյալ ծրագրի համաֆինանսավորման նպատակով Եվրոպական ներդրումային բանկի կողմից արդեն իսկ տրամադրվել են 51 մլն եվրոյի չափով վարկային միջոցներ:

  1. Քաղաքային կայուն զարգացման ներդրումային ծրագիր - Ծրագիր 2: 2015թ. հոկտեմբերի 13-ին Հայաստանի Հանրապետության և Ասիական զարգացման բանկի միջև ստորագրվել է «Քաղաքային կայուն զարգացման ներդրումային ծրագիր- Ծրագիր 2» (ընթացիկ գործառնություններ) վարկային համաձայնագիրը, որով Հայաստանի Հանրապետությանը տրամադրվել է վարկ` 112,970,000 մլն ԱՄՆ դոլար գումարի չափով: Ծրագրի նպատակն է բարելավել ՀՀ քաղաքներում քաղաքային տրանսպորտի ենթակառուցվածքները` ապահովելով ավելի արդյունավետ, ապահով և մատչելի տրանսպորտային ծառայություններ:
  2. «Սեյսմիկ անվտանգության բարելավման ծրագիր-Արդյունքների վրա հիմնված փոխատվություն»: 2015թ. հոկտեմբերի 19-ին Հայաստանի Հանրապետության և Ասիական զարգացման բանկի միջև ստորագրվել է «Սեյսմիկ անվտանգության բարելավման ծրագիր-Արդյունքների վրա հիմնված փոխատվություն» (հատուկ գործառնություններ) վարկային համաձայնագիրը, որով Հայաստանի Հանրապետությանը տրամադրվել է վարկ` 63,259,000 ՀՓԻ-ին համարժեք ԱՄՆ դոլարի չափով (88.5 մլն ԱՄՆ դոլար): Ծրագրի նպատակն է նպաստել դպրոցների ուժեղացման վերականգնման ծրագրի իրականացմանը՝ դպրոցների սեյսմաապահով շենքերի ընդգրկվածության բարելավման գործում:
  3. Հյուսիս-հարավ ճանապարհային միջանցքի ներդրումային ծրագիր - Ծրագրեր 1, 2 և 3: «Հյուսիս-հարավ ճանապարհային միջանցքի ներդրումային ծրագիրը» (այսուհետ` Ներդրումային ծրագիր) նպատակ ունի Հայաստանում զարգացնել ենթատարածաշրջանային և պետական ճանապարհային տրանսպորտային ցանցը: Ներդրումային ծրագրի իրականացման արդյունքում, մասնավորապես, կդյուրինացվեն ենթատարածաշրջանային տարանցիկ ճանապարհները, կխթանվի առևտրի շրջանառությունն ու մրցակցությունը, կնվազեն փոխադրումների ծախսերը, կմեծանա շուկաների, աշխատատեղերի և սոցիալական ծառայությունների հասանելիությունը, կբարելավվի կառավարումը:
  4. Էլեկտրաէներգիայի հաղորդման ցանցի վերակառուցման ծրագիր2014թ. սեպտեմբերի 5-ին Հայաստանի Հանրապետության և Ասիական զարգացման բանկի միջև ստորագրվել է «Էլեկտրաէներգիայի հաղորդման ցանցի վերակառուցման ծրագիր» (հատուկ գործառնություններ) վարկային համաձայնագիրը, որով Հայաստանի Հանրապետությանը տրամադրվել է վարկ` 24,022,000 ՀՓԻ-ին համարժեք ԱՄՆ դոլարի չափով (37 մլն ԱՄՆ դոլար): Ծրագրի նպատակն է բարձրացնել ՀՀ ներքին էլեկտրահաղորդման ցանցի գործառական արդյունավետությունը:
  5. Կանանց ձեռներեցությանն աջակցման հատվածի զարգացման ծրագիր (2923): 2013թ. հունվարի 25-ին Հայաստանի Հանրապետության և Ասիական զարգացման բանկի միջև ստորագրվել է «Կանանց ձեռներեցությանն աջակցման հատվածի զարգացման ծրագիր» (հատուկ գործառնություններ) վարկային համաձայնագիրը, որով Հայաստանի Հանրապետությանը տրամադրվել է վարկ` 13,035,000 ՀՓԻ-ին համարժեք ԱՄՆ դոլարի չափով (20 մլն ԱՄՆ դոլար): Ծրագրի հիմնական նպատակն է աջակցել կանանց ձեռնարկատիրության համար բարենպաստ միջավայրի ձևավորմանը, որի շրջանակները ներառում են.

ա) փոքր և միջին ձեռնարկատիրությանը (ներառյալ նաև` կանանց ձեռնարկատիրությանը) աջակցելու համար ինտիտուցիոնալ շրջանակի բարելավում,

բ) փոքր և միջին ձեռնարկատիրության (ներառյալ նաև` կանանց ձեռնարկատիրության) կարողությունների զարգացում,

գ) փոքր և միջին ձեռնարկատիրության (ներառյալ նաև` կանանց ձեռնարկատիրության) համար ֆինանսավորման հասանելիություն,

դ) ընդհանուր բիզնես միջավայրի բարելավում:

  1. Ջրամատակարարման և ջրահեռացման սեկտորի ծրագրի Լրացուցիչ ֆինանսավորում: 2012թ. մայիսի 3-ին Հայաստանի Հանրապետության և Ասիական զարգացման բանկի միջև ստորագրվել է «Ջրամատակարարման և ջրահեռացման սեկտորի ծրագրի Լրացուցիչ ֆինանսավորում» (հատուկ գործառնություններ) վարկային համաձայնագիրը, որով Հայաստանի Հանրապետությանը տրամադրվել է վարկ` 25,886,000 ՀՓԻ-ին համարժեք ԱՄՆ դոլարի չափով: Ծրագրի նպատակն է ՀՀ տարածքում առավել հասանելի դարձնել ջրամատակարարման և ջրահեռացման ապահով, վստահելի և կայուն ծառայությունները, որոնք կկառավարվեն առևտրային սկզբունքներով և բնապահպանական տեսանկյունից հուսալի գործելակերպով: